Quảng trường càng rộng, nhiều bề mặt lát cứng và ít bóng râm càng dễ trở nên nóng bức vào ban ngày. Vậy cách làm mát quảng trường nên bắt đầu từ đâu: thêm cây xanh, mặt nước hay thay đổi chính cách tổ chức không gian? Muốn chọn đúng giải pháp, trước hết cần xác định điều gì đang khiến quảng trường nóng lên.
Quảng trường có mặt bằng rộng cần được tính toán giải pháp giảm nóng phù hợp với điều kiện sử dụng thực tế
1/ Vì sao quảng trường dễ nóng vào ban ngày?
Quảng trường thường có mặt bằng mở để phục vụ đi lại, tập trung đông người và tổ chức sự kiện. Tuy nhiên, chính đặc điểm này khiến không gian dễ chịu tác động trực tiếp của bức xạ mặt trời, đặc biệt tại những khu vực có tỷ lệ bề mặt lát cứng lớn và ít yếu tố che nắng.
1.1 Bề mặt sân hấp thụ và tích nhiệt
Đá lát, bê tông và các vật liệu cứng có thể hấp thụ năng lượng từ bức xạ mặt trời trong nhiều giờ. Khi bề mặt nóng lên, nhiệt tiếp tục được truyền tới lớp không khí gần mặt sân và tác động đến người đi bộ, đứng chờ hoặc tham gia hoạt động trên quảng trường.
Diện tích lát cứng càng lớn, vùng chịu nắng trực tiếp càng rộng. Vì vậy, cảm giác nóng không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ không khí mà còn liên quan đến bức xạ và nhiệt phát ra từ bề mặt xung quanh.
1.2 Thiếu bóng râm làm tăng mức phơi nắng của người sử dụng
Ở quảng trường ít cây xanh, mái che hoặc công trình tạo bóng, người sử dụng phải tiếp xúc trực tiếp với nắng trong thời gian dài. Các khu vực ghế nghỉ, tuyến đi bộ, điểm chờ hay nơi tập trung đông người vì thế có thể trở nên kém thoải mái vào những giờ nắng mạnh.
Do đó, trước khi lựa chọn cách làm mát quảng trường, cần xác định bề mặt đang tích nhiệt và khu vực thiếu bóng râm. Đây là cơ sở để xác định đúng vị trí cần can thiệp ở bước tiếp theo.
Mặt sân rộng và thiếu bóng râm làm tăng mức phơi nắng của người sử dụng
2/ Cách làm mát quảng trường nên tác động vào những yếu tố nào?
Sau khi xác định nguồn gây nóng, bước tiếp theo là lựa chọn đúng yếu tố cần can thiệp. Với quảng trường, mục tiêu không chỉ là giảm nhiệt độ không khí mà còn hạn chế bức xạ trực tiếp, giảm nhiệt tích tụ trên mặt sân và tạo điều kiện dễ chịu hơn tại khu vực con người sử dụng.
2.1 Giảm bức xạ trực tiếp và nhiệt tích tụ trên bề mặt
Bóng râm từ cây xanh, mái che hoặc các cấu trúc kiến trúc giúp hạn chế thời gian người sử dụng phải tiếp xúc trực tiếp với nắng. Yếu tố này đặc biệt cần được xem xét tại tuyến đi bộ, khu nghỉ chân, điểm chờ và những vị trí thường xuyên tập trung người.
Bên cạnh che nắng, đặc tính của bề mặt sân cũng ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ và tích nhiệt. Khi tổ chức mặt bằng, cần xem xét vật liệu lát, tỷ lệ bề mặt cứng và khả năng bổ sung các mảng xanh phù hợp thay vì để toàn bộ không gian trở thành một vùng lát liên tục.
2.2 Bổ sung nước và duy trì sự thông thoáng của không gian
Nước có thể được đưa vào cảnh quan dưới dạng mặt nước hoặc các yếu tố nước chuyển động để góp phần cải thiện vi khí hậu cục bộ. Tuy nhiên, nước không nên được xem là giải pháp thay thế cho bóng râm hay cây xanh mà cần được đặt trong tổng thể tổ chức không gian.
Sự thông thoáng cũng cần được duy trì để không khí có khả năng lưu chuyển qua các khu vực sử dụng. Việc bố trí cây xanh, công trình che nắng và các thành phần cảnh quan vì thế cần tính đến hướng gió và tránh tạo những vùng cản trở lưu thông không khí không cần thiết.
Như vậy, cách làm mát quảng trường cần tác động đồng thời vào bức xạ, bề mặt, cây xanh, nước và sự thông thoáng. Mỗi yếu tố đảm nhiệm một vai trò khác nhau và cần được xem xét trong mối quan hệ với toàn bộ không gian.
Yếu tố nước kết hợp với cây xanh và khoảng mở góp phần cải thiện vi khí hậu tại quảng trường
3/ Vì sao nên phối hợp nhiều giải pháp thay vì chỉ dùng một cách làm mát?
Không có một giải pháp đơn lẻ nào tác động đồng thời đến bức xạ mặt trời, nhiệt tích tụ trên bề mặt và cảm giác nóng của người sử dụng. Vì vậy, hiệu quả làm mát cần được nhìn từ sự bổ trợ giữa các nhóm giải pháp.
3.1 Mỗi giải pháp xử lý một thành phần khác nhau của bài toán nhiệt
Che nắng giúp giảm mức phơi nắng trực tiếp, cây xanh tạo bóng râm, còn vật liệu bề mặt tác động đến khả năng hấp thụ và tích trữ nhiệt. Yếu tố nước có thể hỗ trợ vi khí hậu cục bộ, trong khi khoảng mở giúp duy trì khả năng lưu chuyển không khí.
Mỗi giải pháp vì thế xử lý một thành phần khác nhau của bài toán nhiệt. Khi được đặt đúng vị trí và hỗ trợ lẫn nhau, chúng có thể cải thiện điều kiện sử dụng mà không buộc toàn bộ quảng trường phải thay đổi.
3.2 Ưu tiên làm mát nơi con người thực sự sử dụng
Với quảng trường rộng, mục tiêu không nhất thiết là làm mát đồng đều toàn bộ mặt bằng. Cần ưu tiên nơi con người tiếp xúc và lưu lại nhiều nhất như tuyến đi bộ chính, khu nghỉ chân, điểm chờ, khu vực tập trung đông người hoặc nơi diễn ra hoạt động cộng đồng.
Cách tiếp cận này giúp xác định nơi cần tăng bóng râm, bổ sung cây xanh, yếu tố nước hoặc điều chỉnh bề mặt thay vì phân bố dàn trải. Vì vậy, cách làm mát quảng trường cần dựa trên hành vi sử dụng và mức độ chịu nhiệt của từng khu vực. Đây là cơ sở để đưa mục tiêu làm mát vào tổ chức mặt bằng ở bước thiết kế tiếp theo.
Các giải pháp cảnh quan nên được bố trí tại những khu vực gắn trực tiếp với hoạt động của người sử dụng
4/ Đưa mục tiêu làm mát vào thiết kế quảng trường như thế nào?
Đưa mục tiêu giảm nóng vào thiết kế ngay từ đầu giúp các giải pháp cảnh quan gắn với công năng thay vì được bổ sung rời rạc sau khi mặt bằng đã hình thành.
4.1 Xác định vùng nóng và công năng sử dụng ngay từ mặt bằng
Trên mặt bằng, cần xác định những khoảng sân phơi nắng lâu, bề mặt lát cứng lớn và vị trí thiếu bóng râm. Các vùng này cần được đối chiếu với tuyến đi bộ, khu nghỉ chân, điểm chờ và nơi tập trung đông người.
Từ đó, cây xanh, mái che, vật liệu bề mặt hoặc yếu tố nước có thể được bố trí theo nhu cầu từng vùng. Cách tổ chức này giúp mục tiêu làm mát trở thành một phần của cấu trúc không gian, thay vì bổ sung giải pháp không đúng nơi người sử dụng cần.
4.2 Tích hợp giải pháp nước mà không làm mất công năng quảng trường
Khi đưa nước vào quảng trường, cần xem xét vị trí và khả năng duy trì các hoạt động vốn có trên mặt sân. Những khu vực thường tổ chức sự kiện, đi bộ hoặc tập trung đông người cần tránh các yếu tố tạo thành vật cản cố định.
Trong trường hợp đó, đài phun nước âm sàn là một phương án có thể cân nhắc. Hệ thống được bố trí dưới mặt sân nên khi ngừng hoạt động, phần mặt bằng phía trên vẫn có thể tiếp tục phục vụ đi lại và các hoạt động khác.
Vì vậy, cách làm mát quảng trường cần được đặt trong bài toán thiết kế tổng thể. Xác định đúng vùng nóng, công năng và hình thức tích hợp nước giúp cảnh quan hỗ trợ vi khí hậu mà duy trì tính linh hoạt của quảng trường.
Đài phun âm sàn cho phép tích hợp yếu tố nước mà vẫn duy trì khả năng sử dụng linh hoạt của mặt bằng quảng trường
Cách làm mát quảng trường không nên bắt đầu bằng việc bổ sung càng nhiều cây xanh hay yếu tố nước càng tốt. Trước hết, cần xác định nguồn gây nóng, những khu vực người sử dụng chịu tác động nhiều nhất và công năng của từng vùng trên mặt bằng.
Từ đó, các giải pháp che nắng, cây xanh, bề mặt và nước mới có thể được phối hợp phù hợp ngay từ thiết kế. Với các công trình cần tích hợp cảnh quan nước, TDV Fountain có thể tư vấn, thiết kế và thi công giải pháp phù hợp với đặc điểm không gian thực tế.
XEM THÊM:
———————————-
CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI TDV VIỆT NAM
VPGD: Số 127 Đền Lừ 2, Tương Mai, Hà Nội
P.Kinh doanh: 0989 454 240 – 0987 257 384
Email: nhacnuoctdv@gmail.com
